Polska
Wyczerpanie cieplne i udar cieplny
Korzystasz na własne ryzyko. To materiał edukacyjny i badawczy, nie zastąpi lekarza. Numery i przepisy zależą od kraju i się zmieniają. Sprawdź te, które obowiązują tam, gdzie jesteś. Zanim zaczniesz polegać na tych kartach w praktyce, pokaż je pracownikowi medycznemu lub specjaliście od ochrony przeciwpożarowej. Zastrzeżenie
Zrób to od razu
Zabierz osobę z upału, połóż ją i chłodź wodą i ruchem powietrza. Jeśli jest w pełni przytomna, podawaj wodę małymi łykami.
Upał zabija w dwóch etapach. Wyczerpanie cieplne: blada skóra, pocenie, osłabienie, mdłości. Pomagają jeszcze cień, woda i odpoczynek. Udar cieplny: gorąca skóra i splątanie albo utrata przytomności. To zagrożenie życia, w którym o szkodach decyduje każda minuta chłodzenia.
Krok po kroku
- Przenieś osobę w cień albo do chłodnego pomieszczenia, połóż ją i lekko unieś jej nogi.
- Zdejmij zbędne ubranie i chłodź skórę: spryskuj ją wodą lub zwilżaj i wachluj. Zimne okłady owinięte tkaniną przykładaj na kark, pachy i pachwiny.
- Jeśli jest w pełni przytomna, podawaj wodę albo napój izotoniczny regularnie, małymi łykami, nie litrami naraz.
- Po trzydziestu minutach oceń ją ponownie. Przy wyczerpaniu cieplnym powinno być wyraźnie lepiej. Jeśli nie, traktuj to jak udar cieplny i dzwoń pod 112.
- Udar cieplny to gorąca skóra ze splątaniem, chwiejnym chodem, drgawkami albo gasnącą przytomnością. Dzwoń pod 112 od razu i powiedz: udar cieplny.
- Chłodź intensywnie, aż przyjedzie pomoc. Najszybsza bezpieczna metoda: zanurzenie w chłodnej wodzie do szyi, jeśli to sprawna młoda osoba. U innych ciągle polewaj wodą i wachluj.
- Jeśli straci przytomność, ale oddycha normalnie, ułóż ją w pozycji bocznej, dalej chłodź i obserwuj oddech.
Tego nie rób
- Nigdy nie podawaj picia osobie splątanej albo sennej. Trafi do płuc, nie do żołądka.
- Nigdy nie podawaj leków przeciwgorączkowych, takich jak paracetamol czy ibuprofen, przy udarze cieplnym. To nie jest gorączka, leki nie pomagają, a obciążają wątrobę i nerki.
- Nigdy nie zostawiaj w zaparkowanym samochodzie nikogo: ani dziecka, ani dorosłego, ani zwierzęcia. Nie zakładaj, że osoba z udarem cieplnym odpocznie i jej przejdzie. Liczy się czas.
Zadzwoń pod numer alarmowy, jeśli
- Gorąca skóra ze splątaniem, dziwnym zachowaniem, chwiejnym chodem, drgawkami albo omdleniem.
- Objawy wyraźnie nie ustępują po trzydziestu minutach cienia, chłodzenia i płynów.
- Choroba cieplna u dziecka, osoby starszej, kogoś z chorobą serca albo przyjmującego stałe leki.
Częste pytania
Jak odróżnić wyczerpanie od udaru cieplnego?
Patrz na mózg, nie na pot. Osoba wyczerpana czuje się fatalnie, ale mówi z sensem. Udar cieplny zmienia człowieka: splątanie, agresja, chwiejny chód, zapaść. Pot nie wyklucza udaru cieplnego.
Jak tego uniknąć w upalny dzień?
Pij, zanim poczujesz pragnienie. Pracę i sport przenieś na poranek i wieczór. Noś nakrycie głowy i lekkie ubranie, a starszych sąsiadów sprawdzaj codziennie. Większość zgonów z powodu upału to samotni ludzie w gorących mieszkaniach, nie turyści na szlaku.
Powiązane karty
Źródła i normy
Korzystasz na własne ryzyko. To materiał edukacyjny i badawczy, nie zastąpi lekarza. Numery i przepisy zależą od kraju i się zmieniają. Sprawdź te, które obowiązują tam, gdzie jesteś. Zanim zaczniesz polegać na tych kartach w praktyce, pokaż je pracownikowi medycznemu lub specjaliście od ochrony przeciwpożarowej.