Alle kaarten printen | Emergency Cards

Alarmnummers

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Bel 112. Het werkt in elk EU-land, ook met een vergrendelde telefoon en zonder beltegoed.

Zeg eerst waar u bent. Noem straat en huisnummer, de plaats, een herkenningspunt of een wegmarkering. Of lees de gps-positie van uw telefoon voor.
Zeg in één zin wat er is gebeurd. Bijvoorbeeld een val, een brand, een aanrijding of pijn op de borst.
Zeg hoeveel gewonden er zijn en of iemand bewusteloos is of niet ademt.
Geef uw telefoonnummer, dan kan men terugbellen als de verbinding wegvalt.
Hang niet op. De centralist zegt wanneer u mag ophangen.
Doe precies wat de centralist zegt, ook als dat hartmassage is.
Stuur iemand naar de straat om de ambulance de weg te wijzen. Zet deuren en hekken open.

Hang pas op als de centralist het zegt.
Bel het alarmnummer niet voor algemene medische vragen. Bel daarvoor de huisartsenpost.
Neem niet aan dat iemand anders al heeft gebeld. Vraag het hardop en laat het bevestigen.

Reanimatie

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ademt iemand niet normaal? Bel 112. Druk dan hard en snel op het midden van de borstkas, 100 tot 120 keer per minuut.

Kijk eerst of het voor uzelf veilig is. Let op verkeer, elektriciteit, vuur en gas.
Schud aan de schouders en spreek de persoon luid aan. Geen reactie? Dan is hij bewusteloos.
Kantel het hoofd achterover en til de kin op. Kijk en luister maximaal tien seconden of de ademhaling normaal is.
Bel 112, zet de telefoon op de luidspreker en stuur iemand naar de dichtstbijzijnde AED.
Leg de hiel van één hand op het midden van de borstkas en de andere hand erbovenop. Druk vijf tot zes centimeter diep, 100 tot 120 keer per minuut. Laat de borstkas tussen de compressies helemaal terugveren.
Bent u getraind en wilt u beademen? Geef dan na elke dertig compressies twee beademingen. Anders gaat u door met alleen compressies.
Wissel indien mogelijk elke twee minuten met iemand af. Ga door tot de hulpdiensten het overnemen of de persoon wakker wordt.

Stop niet om een polsslag te zoeken. Dat kost tijd en is zonder oefening onbetrouwbaar.
Wees niet bang dat er ribben breken. Ribben genezen, hersenen zonder zuurstof niet.
Ga niet alleen weg om een AED te zoeken als u de enige aanwezige bent.

Verslikking

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Vraag luid: stik je? Kan hij niet antwoorden, geef dan meteen vijf harde slagen tussen de schouderbladen.

Vraag: stik je? Kan de persoon praten of luid hoesten, doe dan niets anders dan aanmoedigen om te blijven hoesten. Een werkende hoest is beter dan alles wat u kunt doen.
Is de hoest geluidloos of kan de persoon niet ademen, ga dan opzij en iets achter de persoon staan. Ondersteun de borst met één hand en laat de persoon voorover leunen.
Geef tot vijf harde slagen tussen de schouderbladen met de hiel van uw hand. Kijk na elke slag of het voorwerp los is.
Helpt dit niet, ga dan achter de persoon staan. Zet uw vuist net boven de navel, pak die met uw andere hand vast en trek scherp naar binnen en omhoog. Doe dit tot vijf keer.
Wissel vijf rugslagen en vijf buikstoten af tot het voorwerp loskomt.
Wordt de persoon slap, laat hem dan voorzichtig op de grond zakken. Bel 112 en begin meteen met reanimeren. Compressies duwen ook lucht tegen het voorwerp aan.
Laat de persoon na elke buikstoot door een arts nakijken, ook als hij zich goed voelt.

Veeg niet blind met een vinger door de mond, want dat duwt het voorwerp dieper. Haal alleen weg wat u duidelijk ziet en kunt vastpakken.
Geef geen buikstoten bij een zwangere vrouw of een baby. Bij een zwangere vrouw geeft u borststoten, bij een baby rugslagen met borststoten.
Laat iemand die stikt nooit alleen, ook niet om hulp te halen.

Hartinfarct

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Bel nu 112. Laat de persoon halfzittend zitten en houd hem rustig.

Bel meteen 112 en zeg dat het om pijn op de borst gaat. Dan stuurt de centralist het juiste team.
Laat de persoon halfzittend zitten, met de rug ondersteund en de knieën gebogen. Laat hem niet rondlopen.
Maak strakke kleding los bij hals en middel en zet een raam open.
Vraag of hij nitraatspray of -tabletten heeft voorgeschreven gekregen en help hem zijn eigen medicatie in te nemen.
Adviseert de centralist het, en is de persoon helemaal wakker en niet allergisch, dan mag hij langzaam op één tablet aspirine van 300 mg kauwen.
Blijf bij de persoon, houd hem rustig en schrijf op hoe laat de pijn begon.
Raakt hij bewusteloos en stopt de normale ademhaling, begin dan meteen met reanimeren.

Rijd de persoon niet zelf naar het ziekenhuis. De ambulance begint onderweg al met de behandeling.
Geef geen eten of drinken, alleen zijn medicatie.
Laat de persoon niet naar de auto lopen en niet de trap op gaan.

Beroerte

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Vermoedt u een beroerte? Bel 112, zeg het woord beroerte en meld hoe laat de klachten begonnen.

Doe de FAST-test. Face (gezicht): vraag de persoon te lachen, één kant zakt. Arms (armen): vraag beide armen op te tillen, één arm zakt weg. Speech (spraak): laat een eenvoudige zin nazeggen, de zin klinkt onduidelijk of fout. Time (tijd): is er maar één van deze tekenen, bel dan nu 112.
Zeg beroerte tegen de centralist en geef het exacte tijdstip waarop de klachten begonnen, of het laatste moment dat de persoon nog goed was. Het ziekenhuis kiest de behandeling aan de hand van die tijd.
Laat de persoon zitten of liggen, met hoofd en schouders iets omhoog. Houd hem rustig en stil.
Maak alles los wat strak om de hals zit en haal een loszittend kunstgebit weg.
Geef absoluut niets te eten of te drinken, ook geen pillen. Een beroerte verlamt vaak het slikken en wat in de mond komt, kan in de longen terechtkomen.
Raakt de persoon buiten bewustzijn maar ademt hij normaal, leg hem dan in de stabiele zijligging met de zwakke kant naar beneden. Let op de ademhaling.
Verdwijnen de klachten na een paar minuten, bel dan toch. Een tijdelijke aanval is vaak een waarschuwing, uren voor de echte beroerte.

Geef geen aspirine. Bij een beroerte werkt het omgekeerd dan bij een hartinfarct: aspirine maakt een bloeding in de hersenen erger.
Wacht niet af of het vanzelf overgaat. Laat de persoon zich niet overhalen om eerst even te gaan liggen.
Laat de persoon niet zelf rijden en rijd hem ook niet zelf. De ambulance waarschuwt onderweg de beroerte-afdeling.

Ernstig bloedverlies

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Druk met beide handen hard op de wond en blijf drukken.

Trek handschoenen of een plastic zak aan als die binnen handbereik zijn, maar wacht niet met drukken om ze te zoeken.
Druk direct op de wond met een schone doek, een shirt of uw blote hand. Druk hard.
Bel 112, of laat iemand anders bellen terwijl u blijft drukken.
Laat de persoon liggen en til de benen op als hij bleek, koud of licht in het hoofd is.
Weekt het bloed door het verband, leg er dan meer materiaal bovenop en blijf drukken. Haal de eerste laag niet weg.
Blijft een ledemaat hevig bloeden, breng dan een tourniquet hoog en strak boven de wond aan en span die tot de bloeding stopt. Schrijf het tijdstip op.
Houd de persoon warm met een jas of deken en blijf tegen hem praten.

Trek een voorwerp dat in de wond vastzit niet los. Leg verband eromheen en druk ernaast.
Maak een tourniquet niet los als die eenmaal zit. Dat mag alleen medisch personeel.
Gebruik geen dun koord of draad als tourniquet. Dat snijdt in het ledemaat en stopt de bloedtoevoer uit een slagader niet.

Bewusteloosheid

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Schud en spreek luid aan. Geen reactie? Kantel het hoofd achterover en kijk of hij ademt. Normale ademhaling: stabiele zijligging. Geen normale ademhaling: reanimeren.

Let op gevaar. Spreek de persoon dan luid aan en schud stevig aan de schouders.
Geen reactie? Kantel het hoofd achterover, til de kin op en kijk maximaal tien seconden of de ademhaling normaal is.
Ademt de persoon normaal? Bel 112 en rol hem daarna op zijn zij in de stabiele zijligging.
Kniel naast de persoon. Leg de dichtstbijzijnde arm in een rechte hoek met de palm omhoog, breng de andere hand tegen de dichtstbijzijnde wang, buig de andere knie en rol de persoon aan die knie naar u toe.
Kantel het hoofd opnieuw achterover zodra de persoon op zijn zij ligt. Zo blijft de luchtweg vrij en kan alles uit de mond lopen.
Controleer elke minuut de ademhaling. Stopt die of wordt het happen naar adem, rol de persoon dan op zijn rug en begin met reanimeren.
Dek de persoon toe met een jas of deken. Moet hij langer dan dertig minuten in deze houding blijven, rol hem dan op de andere zij.

Leg niets onder het hoofd van iemand die bewusteloos plat ligt en geef niets te drinken. Beide blokkeren de luchtweg.
Neem niet aan dat een dronken persoon gewoon zijn roes uitslaapt. Bewusteloos is bewusteloos, en braken op de rug is in beide gevallen dodelijk.
Verplaats iemand die bewusteloos is na een val van hoogte of een aanrijding niet, tenzij hij braakt of stopt met ademen. Dan gaat de luchtweg voor de wervelkolom.

Brandwonden

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Houd de brandwond een volle twintig minuten onder koel stromend water. Begin nu. Niets anders is zo belangrijk.

Haal de persoon weg van de hittebron. Doof brandende kleding door te stoppen, te laten vallen en te rollen, of smoor het vuur met een deken.
Houd de brandwond een volle twintig minuten onder koel stromend water van ongeveer 15 tot 25 graden. Geen ijs, geen ijswater.
Haal tijdens het koelen ringen, horloges en losse kleding bij de brandwond weg voordat het gaat zwellen. Wat aan de huid vastzit, laat u precies zitten.
Bedek de wond na het koelen losjes met plastic folie, niet strak gewikkeld, of met een schone, pluisvrije doek.
Houd de rest van de persoon warm. Koelen van een grote brandwond koelt het hele lichaam af, en kinderen koelen snel af.
Bel 112 bij elke grote of diepe brandwond en geef de persoon ondertussen kleine slokjes water.
Behandel elke elektrische en chemische brandwond als ernstig. Spoel chemicaliën veel langer dan twintig minuten.

Doe geen boter, olie, tandpasta, ijs of crème op een verse brandwond. Alles behalve water maakt de schade erger en de beoordeling moeilijker.
Prik blaren niet door. Het is het steriele verband dat het lichaam zelf al heeft gemaakt.
Trek geen kleding los die aan de brandwond vastzit. Knip eromheen en laat de rest aan het ziekenhuis.

Botbreuken

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Houd het ledemaat precies zo stil als u het aantrof en ondersteun het in die stand.

Zorg dat de persoon niet beweegt en stel hem gerust. Laat hem zitten of liggen in de houding die het prettigst is.
Ondersteun het gewonde ledemaat met de hand, of met opgerolde kleding aan beide kanten.
Bel 112 bij een breuk van been, heup, wervelkolom of bekken, bij een open breuk en bij elk letsel dat de persoon niet zelf kan ondersteunen.
Bedek een open wond met een schoon verband. Druk voorzichtig naast het bot, nooit erop.
Koel via een doek, tot twintig minuten, om de zwelling te beperken. Leg nooit ijs direct op de blote huid.
Controleer de vingers of tenen voorbij het letsel. Zijn ze koud, blauw of gevoelloos, of is er geen polsslag, dan is dat dringend. Meld het aan de centralist.
Geef niets te eten of te drinken, voor het geval er verdoving nodig is.

Duw een bot niet terug en trek een vervormd ledemaat niet recht.
Laat de persoon niet lopen bij een vermoedelijke breuk van been, heup of bekken.
Verplaats niemand met een vermoedelijke breuk van wervelkolom of nek, tenzij er direct gevaar dreigt.

Onderkoeling

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Haal de persoon uit de kou en de wind, van de koude grond af en uit natte kleding. Trek hem droge lagen aan en bedek het hoofd.

Breng de persoon naar een droge plek uit de wind en leg isolatiemateriaal tussen hem en de grond. Koude grond onttrekt sneller warmte dan koude lucht.
Trek natte kleding uit, knip die zo nodig los, en wikkel de persoon in droge lagen, dekens of een reddingsdeken. Bedek hoofd en nek.
Bel 112 voor iedereen die is gestopt met rillen, of verward, onhandig of slaperig is. Dat is matige onderkoeling en die gaat niet vanzelf over.
Geef warme, zoete drankjes alleen als de persoon helemaal wakker is en kan slikken. Geen alcohol: dat verwijdt de bloedvaten in de huid en voert warmte uit de kern weg.
Warm eerst de romp op: borst, rug, oksels, liezen. Gebruik warmtepakketten in een doek, huid-op-huidcontact onder dekens of een warme kamer.
Ga voorzichtig om met iemand die sterk is afgekoeld en laat hem plat liggen. Ruwe bewegingen kunnen bij een koud hart een dodelijk ritme veroorzaken.
Raakt de persoon buiten bewustzijn, controleer de ademhaling dan tot een minuut lang. Die kan erg traag zijn. Begin alleen met reanimeren als er geen ademhaling is, en ga door: koude lichamen overleven lange reanimaties.

Geef nooit alcohol en wrijf of masseer nooit de ledematen. Allebei duwen koud bloed vanuit de huid naar de kern en kunnen het hart doen stoppen.
Stop iemand die sterk is afgekoeld nooit in een heet bad en zet hem niet vlak bij directe warmte. Opwarmen moet voorzichtig en vanuit het midden gebeuren.
Verklaar een koude persoon nooit dood. Niemand is dood voordat hij warm en dood is. Die beslissing hoort bij een ziekenhuis.

Hitte-uitputting en hitteberoerte

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Haal de persoon uit de hitte en laat hem liggen. Koel hem met water, beweeg lucht langs hem en geef slokjes water als hij helemaal wakker is.

Breng de persoon naar de schaduw of een koele ruimte. Laat hem liggen en til de benen iets op.
Trek overtollige kleding uit en koel de huid. Sproei of dep met water en waaier. Leg koude pakketten, in een doek gewikkeld, bij hals, oksels en liezen.
Is de persoon helemaal wakker, geef dan water of een sportdrank in gestage slokjes, niet liters ineens.
Kijk na dertig minuten opnieuw. Hitte-uitputting moet duidelijk beter zijn. Is dat niet zo, behandel het dan als hitteberoerte en bel 112.
Bij hitteberoerte, dus hete huid met verwardheid, wankelen, een toeval of wegzakkend bewustzijn: bel meteen 112 en zeg hitteberoerte.
Koel stevig door terwijl u wacht. Het snelst en veilig is onderdompeling in koel water tot aan de hals, voor een fitte, jonge persoon. Bij iedereen anders gebruikt u continu water met waaieren.
Raakt de persoon buiten bewustzijn maar ademt hij normaal, leg hem dan in de stabiele zijligging. Blijf koelen en let op de ademhaling.

Geef nooit iets te drinken aan iemand die verward of suf is. Het komt in de longen terecht, niet in de maag.
Geef bij hitteberoerte geen koortswerende middelen zoals paracetamol of ibuprofen. Dit is geen koorts. Ze helpen niet en belasten alleen lever en nieren.
Laat nooit iemand achter in een geparkeerde auto, kind, volwassene of dier. En neem niet aan dat iemand met een hitteberoerte er zelf wel bovenop komt.

Beten en steken

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Let bij elke steek of beet de eerste minuten op de mond en de ademhaling. Zwelling van gezicht of tong, piepende ademhaling of duizeligheid? Bel dan nu 112.

Insectensteek: haal een zichtbare bijenangel er zijwaarts uit met een nagel of een kaartje, was met water en zeep en koel via een doek. Bij een steek in mond of keel laat u de persoon op ijs zuigen en belt u 112.
Let dertig minuten op tekenen van een allergische reactie: zich verspreidende galbulten, zwelling van lippen of ogen, een beklemd gevoel op de borst, piepende ademhaling, braken of duizeligheid. Ziet u een van deze tekenen, bel dan 112 en gebruik eerst de eigen adrenalinepen van de persoon, in de buitenkant van de dij.
Teek: pak de teek met een fijne pincet vlak bij de huid vast en trek hem gelijkmatig recht naar buiten. Was de plek, noteer de datum en ga naar een arts bij een groeiende rode ring of koorts in de weken erna.
Beet van dier of mens: was de wond enkele minuten grondig onder stromend water met zeep, dek af en ga dezelfde dag naar een arts. Beten infecteren diep, en hondsdolheid en tetanus moeten worden gecontroleerd.
Beet van een Europese adder: bel 112, houd de persoon rustig en stil, zet het ledemaat vast op harthoogte en haal ringen en horloges weg. Markeer de rand van de zwelling met een pen en schrijf het tijdstip erbij.
Kwal: spoel met zeewater, niet met zoet water. Haal tentakelresten weg met een pincet of de rand van een kaartje. Gebruik daarna warm water tegen de pijn, als dat er is.
Koel zwellingen via een doek. Geef de persoon zijn eigen antihistaminicum tegen de jeuk als hij helemaal wakker is. Fotografeer het dier alleen als dat veilig kan.

Snijd nooit in een slangenbeet, zuig hem nooit uit en gebruik nooit een tourniquet. Jaag de slang ook niet na om hem te doden. Dat maakt de afloop slechter en het ziekenhuis heeft het dier niet nodig.
Knijp een bijenangel nooit dicht met vingers of pincet, want dan spuit de rest van het gif erin. Schraap hem eruit.
Verbrand een teek nooit, smoor hem niet in olie en draai hem niet los met de vingers. Een gestreste teek braakt in de wond.

Verdrinking

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Spring niet achter de persoon aan het water in. Reik met een stok of tak, gooi iets dat drijft en bel 112.

Roep om anderen, bel 112 en houd uw ogen op de persoon gericht. Op open water kiest u een vast punt aan de overkant, in lijn met de persoon.
Reik vanaf vaste grond met een stok, tak, handdoek of peddel. Ga daarbij liggen, zodat u niet meegetrokken wordt.
Lukt reiken niet, gooi dan een reddingsboei, een touw, een koelbox, een lege jerrycan, alles wat drijft. Zeg dat de persoon zich eraan moet vasthouden en moet trappelen.
Ga alleen als laatste redmiddel het water in, en alleen als u een sterke zwemmer bent. Neem iets drijvends mee en nader de persoon van achteren.
Eenmaal uit het water: controleer reactie en ademhaling. Ademt de persoon niet normaal, geef dan eerst vijf beademingen en daarna dertig compressies op twee beademingen. Bij verdrinking tellen de beademingen mee.
Ademt de persoon wel maar reageert hij niet, leg hem dan in de stabiele zijligging zodat water kan weglopen. Trek natte kleding uit en dek hem warm toe.
Iedereen die uit het water is gehaald, gaat naar een arts, ook als hij zich goed voelt. Ingeademd water kan de longen uren later nog laten ontsteken.

Zwem nooit naar iemand in paniek zonder een drijvend voorwerp tussen u en de persoon. Wie verdrinkt, duwt u onder om zelf omhoog te klimmen.
Druk niet op de buik en hang de persoon niet ondersteboven om water te laten weglopen. Dat kost tijd en veroorzaakt braken in de longen.
Duik nooit in onbekend of ondiep water. Ga een persoon die langs de oever wordt meegesleurd niet alleen achterna zonder eerst te bellen.

Elektrische schok

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Schakel de stroom uit bij de meterkast of trek de stekker eruit. Raak de persoon niet aan zolang er stroom op staat.

Schakel de groep uit, trek de stekker eruit of laat de toevoer afsluiten. Dat komt eerst.
Bij hoogspanning of bovengrondse leidingen houdt u minstens twintig meter afstand en wacht u op het energiebedrijf. Hoogspanning kan overslaan en door de grond reizen.
Zodra vaststaat dat de stroom uit is, kijkt u of de persoon reageert en normaal ademt.
Bel 112 en zeg elektrische schok, zodat er op hartritmeproblemen wordt gecontroleerd.
Ademt de persoon niet normaal, begin dan met reanimeren en gebruik een AED zodra er een is.
Koel brandwonden twintig minuten onder koel stromend water en bedek ze daarna losjes met een schoon, pluisvrij verband of plastic folie.
Zoek ook een tweede brandwond, waar de stroom het lichaam heeft verlaten. Dat is meestal een hand of een voet.

Raak de persoon niet aan, en ook niets wat hij aanraakt, zolang de stroom niet is uitgeschakeld.
Gebruik geen water op of bij een circuit dat nog onder stroom staat.
Laat niemand zonder controle naar huis gaan na een schok door het lichaam. Het hartritme kan uren later nog uitvallen.

Brandveiligheid

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Alarmeer iedereen, ga naar buiten en bel pas als u buiten en veilig bent.

Roep luid om alarm te slaan en druk op het brandalarm als dat er is.
Breng iedereen naar buiten via de gemarkeerde vluchtroute en help wie dat nodig heeft.
Blijf laag bij de grond. Daar is de lucht het koelst en helderst.
Sluit deuren achter u. Een gesloten deur levert veel extra minuten op.
Gebruik de trap. Nooit de lift.
Bel 112 van buiten af. Geef het adres door, wat er brandt en of er nog iemand binnen is.
Ga naar het verzamelpunt en blijf daar, zodat niemand ten onrechte als vermist wordt opgegeven.

Ga nooit terug naar binnen voor spullen, een telefoon of een huisdier.
Gebruik geen water op brandende olie of op elektrische apparatuur die nog onder stroom staat.
Open geen deur die warm aanvoelt aan de achterkant van uw hand. Zoek een andere uitweg en maak uzelf kenbaar bij een raam.

Brandblussers

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Bestrijd een brand alleen zolang hij kleiner is dan uzelf, uw uitgang achter u vrij is en de blusser past bij wat er brandt.

Lees de klasseletters voordat u ze nodig heeft. A is vaste stoffen zoals hout en textiel, B is vloeistoffen, C is gassen, D is metalen, F is bak- en braadvet.
Kies het blusmiddel dat past bij de brand. Water blust alleen A. Schuim blust A en B. Poeder blust A, B en C en de meeste huishoudelijke branden. CO2 blust B en elektrische apparatuur. Vetblusmiddel blust F, de brandende pan.
Trek de pin eruit en test met een korte straal voordat u dichterbij komt.
Richt op de voet van de vlammen, niet op de rook. Het vuur zit waar brandstof en lucht elkaar raken, onderaan.
Knijp de hendel in en beweeg zijwaarts over de voet van de vlammen, terwijl u langzaam naar voren komt. Houd uw uitgang de hele tijd achter u.
Zijn de vlammen gedoofd, houd de plek dan in de gaten. Gloeiende resten kunnen opnieuw ontvlammen, dus wees klaar om te herhalen. Ventileer poeder- en CO2-dampen.
Raakt de blusser leeg en brandt er nog iets, sluit dan de deur, ga naar buiten en bel 112. U had één poging.

Gebruik nooit water of schuim op elektrische apparatuur die onder stroom staat, en nooit water op brandende olie of vet. Het eerste geeft u een elektrische schok, het tweede een vuurbal.
Raak de metalen hoorn van een CO2-blusser nooit aan. Die koelt af tot min zeventig graden en bevriest de huid bij aanraking.
Draai uw rug nooit naar een brand die u net heeft geblust en laat het vuur nooit tussen u en de deur komen.

Gaslek en koolmonoxide

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ruikt u gas, raak dan geen schakelaar of vlam aan. Open ramen en deuren op weg naar buiten, sluit de gaskraan als die op uw route ligt en bel van buiten af.

Gasgeur: stop en raak niets elektrisch aan. Geen lichtschakelaars, geen deurbel, geen liftknop en niet bellen vanuit de woning.
Open ramen en deuren terwijl u naar de uitgang loopt, zodat het gas verdunt en zich niet ophoopt.
Sluit de hoofdgaskraan als die op uw vluchtroute ligt, bij de meter of de gasfles.
Breng iedereen naar buiten. Klop met uw vuist op de deuren van buren, gebruik niet de bel. Bel van buiten af 112 en de gasstoringsdienst.
Koolmonoxide: vermoed dit als meerdere mensen en huisdieren zich tegelijk in dezelfde ruimte ziek voelen, met hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid of verwardheid die buiten afneemt.
Breng iedereen meteen naar de frisse lucht, tel de aanwezigen en bel 112. Zeg koolmonoxide, zodat het team de meter meebrengt.
Niemand gaat naar binnen voordat de brandweer de ruimte heeft gemeten en vrijgegeven. De ketel, kachel of afvoer die het veroorzaakte, blijft uit tot een monteur hem heeft gecontroleerd.

Zet nooit een schakelaar om, steek nooit een vlam aan en start nooit een auto in een ruimte die naar gas ruikt. Een lamp uitdoen geeft dezelfde vonk als hem aandoen.
Slaap nooit in een ruimte met een brandende verbrandingskachel, een houtskoolbarbecue of een generator, en laat een motor nooit draaien in een gesloten garage.
Zet een piepende CO-melder nooit uit omdat u zich goed voelt. Ga eerst naar buiten en twijfel later. Lage doses voelt u nauwelijks.

Blootstelling aan chemicaliën

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ga tegen de wind in en weg van de stof staan. Spoel daarna de blootgestelde huid of het oog met veel water.

Ga met uzelf en anderen tegen de wind in en bergopwaarts, weg van de damp. Houd anderen tegen die naar binnen willen gaan.
Bel 112 en geef de productnaam door als u die vanaf een veilige afstand kunt lezen.
Trek besmette kleding uit. Knip die los in plaats van hem over het hoofd te trekken.
Spoel de aangetaste huid minstens twintig minuten onder stromend water.
Spoel een bespat oog minstens twintig minuten, vanuit de binnenste ooghoek naar buiten, terwijl u het ooglid openhoudt. Haal contactlenzen eruit als dat maar enkele seconden kost.
Is er een stof ingeslikt, spoel dan de mond en geef alleen kleine slokjes water als de persoon helemaal wakker is. Bel daarna het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum.
Bewaar het etiket, het veiligheidsinformatieblad of een foto van de verpakking en geef dat aan de hulpverleners.

Laat niemand braken. Bijtende stoffen branden een tweede keer op de weg terug omhoog.
Probeer een zuur niet te neutraliseren met een base, of andersom.
Ga een besloten ruimte of dampwolk nooit binnen om iemand te redden zonder ademhalingsbescherming.

Industrieel ongeval

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ga naar binnen in het dichtstbijzijnde stevige gebouw, sluit ramen en deuren, zet de ventilatie uit en zet de officiële zender aan. Rijd niet naar de rook toe.

Alarm, een knal of een vreemde, zich verspreidende geur: ga meteen naar binnen in het dichtstbijzijnde stevige gebouw. Schuilen is beter dan door een wolk rennen.
Sluit ramen en deuren, zet ventilatie, airconditioning en geforceerde verwarming uit en plak grote kieren af. Ga in een binnenste kamer boven zitten, want de meeste zware gassen blijven laag bij de grond.
Zet de officiële zender aan, de landelijke radio, een waarschuwingsapp of de gemeente, en doe precies wat er wordt gezegd. Sirenes hebben verschillende signalen. Ken de signalen in uw gemeente.
Bel 112 alleen bij gewonden of direct gevaar. Tijdens een groot incident moeten de lijnen vrij blijven voor hen.
Overvalt een wolk u buiten, ga dan dwars op de wind, niet ermee mee of ertegenin. Bedek mond en neus met een natte doek en zoek dekking achter muren.
Besmetting op de huid: trek de buitenste kleding uit buiten de ruimte waar u schuilt, doe die in een afgesloten zak en spoel de huid grondig.
Verlaat de schuilplaats of evacueer pas als de autoriteiten dat zeggen, en via de route die zij noemen. Niet via de kortste weg langs de fabriek.

Rijd of loop nooit naar rook, damp of de plaats van het ongeval toe om te kijken of te filmen. De tweede explosie en de meewaaiende wolk treffen de toeschouwers.
Gebruik tijdens het alarm nooit de lift. Steek geen vlam aan en rook niet als de vrijgekomen stof brandbaar kan zijn.
Bel scholen en familie niet onophoudelijk. Scholen laten kinderen zelf schuilen. Eén kort bericht is beter dan een overbelast netwerk.

Verkeersongeval

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Stop veilig voorbij de plek van het ongeval, zet de alarmlichten aan en trek het veiligheidshesje aan voordat u uitstapt. Plaats de gevarendriehoek ver terug.

Parkeer indien mogelijk achter de plek van het ongeval, met alarmlichten aan en hesje aan voordat u uitstapt. Zet de driehoek ver terug, op een snelweg zo'n 100 meter of meer, vóór een bocht of heuveltop.
Kijk voordat u handelt: lekkende brandstof, rook, verkeer, een kabel onder stroom, een losgeraakte lading. Zet het contact van beschadigde auto's uit als u erbij kunt.
Bel 112 met de locatie, het aantal voertuigen en gewonden, en of er iemand vastzit, bewusteloos is of de weg is geblokkeerd.
Spreek elk slachtoffer aan. Wie antwoordt, ademt en niet hevig bloedt, kan wachten. Wie niet reageert, krijgt als eerste uw hulp.
Iemand bewusteloos in een auto: kantel het hoofd voorzichtig achterover terwijl de persoon blijft zitten, om de luchtweg te openen. Haal hem alleen uit de auto bij ontbrekende ademhaling, brand of water, en reanimeer dan op de grond.
Stop hevige bloedingen met directe druk, dek wonden af en houd slachtoffers warm en stil. Een motorrijder die bij bewustzijn is, houdt zijn helm op.
Niemand loopt rond. Houd niet-gewonden achter de vangrail of van de weg af en stuur iemand om de hulpdiensten in te wijzen.

Trek mensen nooit uit voertuigen alleen omdat het er verkeerd uitziet. Bevrijden is voor ontbrekende ademhaling, brand of wegzakken. Anders wacht de wervelkolom op professionals.
Verwijder de helm van een motorrijder nooit als hij bij bewustzijn is. Moet het voor reanimatie toch, dan doen twee personen dat samen.
Ga nooit tussen twee voertuigen of aan de verkeerskant van het wrak staan en laat niemand roken bij gemorste brandstof.

Overstromingen

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ga nu naar hoger terrein en blijf uit stromend water.

Ga naar boven of naar hoger gelegen terrein zodra er een waarschuwing komt. Wacht niet tot het water er is.
Schakel elektriciteit, gas en water uit bij de hoofdaansluiting, als u die droog en veilig kunt bereiken.
Neem documenten, medicatie, een opgeladen telefoon, een powerbank en drinkwater mee.
Volg de officiële waarschuwingen van de veiligheidsregio en de gemeente, niet sociale media.
Staat de weg voor u onder water, keer dan om en zoek een andere route.
Stijgt het water in het gebouw, ga dan naar boven. Ga nooit een zolder zonder ramen op zonder uitweg naar het dak.
Ga pas naar huis als de autoriteiten bevestigen dat het gebouw en de elektriciteit veilig zijn.

Rijd of loop nooit door stromend water, hoe ondiep het er ook uitziet.
Raak geen schakelaars of apparaten aan met natte handen of terwijl u in het water staat.
Drink geen kraanwater na een overstroming totdat de autoriteiten zeggen dat het veilig is.

Storm en harde wind

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ga naar binnen voordat de storm losbarst, weg van ramen, en blijf uit de buurt van bomen, steigers en losse daken.

Komt er een waarschuwing, haal dan alles naar binnen of zet het vast: tuinmeubels, trampolines, kliko's. Parkeer de auto uit de buurt van bomen.
Laad telefoons en powerbanks op en leg de zaklamp klaar voordat het licht uitvalt.
Blijf tijdens de storm binnen, weg van ramen, het liefst in een binnenkamer. Houd kinderen en huisdieren ook binnen.
Hoort u onweer buiten? Ga een gebouw in of een auto met hard dak. Is er geen schuilplaats, hurk dan laag in een kuil met de voeten tegen elkaar, uit de buurt van losstaande bomen, palen, hekken en water.
Stel autorijden uit. Moet u toch weg, rij dan flink langzamer, houd het stuur stevig vast bij windvlagen en stop nooit onder bomen of elektriciteitskabels.
Blijf ook na het front voorzichtig. De meeste bomen en dakpannen vallen in de windvlagen erna. Behandel elke neergevallen kabel als onder stroom en houd twintig meter afstand.
Meld schade zonder gewonden later via de brandweerlijn, zodra het netwerk rustiger is. Bel bij gewonden en direct gevaar nu 112.

Schuil bij onweer nooit onder een boom en maak de golfronde, de oogst of het dakwerk niet nog even af.
Raak neergevallen kabels niet aan, en ook niets wat ze raken: draden, hekken, plassen.
Ga niet kijken naar de zee of de rivieroever tijdens een storm. Elk jaar worden mensen door golven van pieren getrokken.

Aardbeving

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ga op uw knieën, bescherm hoofd en nek onder een stevige tafel en houd vast tot het schudden stopt.

Binnen: bukken, dekken onder een stevige tafel of tegen een binnenmuur, en vasthouden. Blijf weg van ramen, spiegels, schappen en alles wat hoog staat.
In bed: blijf liggen op uw buik, met een kussen over hoofd en nek. Ga niet op blote voeten door gebroken glas in het donker lopen.
Buiten: ga naar open terrein, weg van gebouwen, muren, palen en kabels, en blijf daar. In de auto: stop uit de buurt van bruggen en gebouwen en blijf zitten.
Stopt het schudden, tel dan wie er zijn, kijk of iemand gewond is en trek stevige schoenen aan. Er ligt overal glas.
Controleer op gas via de geur, en op water en elektriciteit. Ruikt u gas: draai de hoofdkraan dicht, zet de ramen open en ga naar buiten. Gebruik geen schakelaars. Laat de rest uit tot het is gecontroleerd.
Reken op naschokken. Die kunnen omgooien wat de eerste beving al los had gemaakt. Verlaat een beschadigd gebouw via de trap en ga er niet meer in.
Volg de officiële berichten en sms in plaats van te bellen. Bent u in een kustgebied, ga dan na een lange of zware beving meteen naar hoger gelegen terrein. Wacht niet op een tsunamiwaarschuwing.

Ren tijdens het schudden niet naar buiten en gebruik de lift niet, ook niet erna.
Ga niet in een deuropening staan. Dat is een oude mythe: moderne deurkozijnen beschermen niets en de deur kan tegen u aan slaan.
Steek na de beving geen vlam aan en gebruik geen schakelaars, tot u zeker weet dat er geen gaslek is.

Natuurrampen

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ga naar binnen, weg van de ramen, en zet het officiële waarschuwingskanaal aan.

Leer het lokale alarmsignaal en wat het betekent. Grote delen van Europa gebruiken een op- en aflopende sirenetoon voor algemeen gevaar.
Houd een noodtas voor 72 uur klaar met water, eten, medicatie, zaklamp, powerbank, radio, documenten, contant geld en warme kleding.
Spreek een verzamelpunt voor het gezin af en een contactpersoon buiten het gebied die iedereen kan bellen of appen.
Bij een aardbeving: duik ineen, dek uzelf af en houd u vast onder een stevige tafel tot het schudden stopt. Verlaat daarna rustig het gebouw en blijf weg bij gebouwen.
Bij een storm: sluit luiken, blijf uit de buurt van ramen en mijd bomen, steigers en kustwegen.
Bij een hittegolf: blijf binnen tijdens de heetste uren, drink voordat u dorst krijgt en kijk bij oudere buren.
Volg het officiële kanaal van de veiligheidsregio en houd telefoongesprekken kort, zodat het netwerk vrij blijft voor noodverkeer.

Gebruik geen lift tijdens een aardbeving, een brand of een stroomwaarschuwing.
Ga niet naar buiten om iets te filmen.
Negeer een evacuatiebevel niet omdat uw huis nog nooit is overstroomd of afgebrand.

Noodpakket

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Pak vandaag nog één tas per huishouden in waarmee u 72 uur vooruit kunt zonder winkels, stroom of kraanwater.

Water eerst: drie liter per persoon per dag voor drinken en basishygiëne, minimaal drie dagen. Sla het op en voeg een manier toe om meer drinkwater te maken, tabletten of een filter.
Eten dat niet gekookt hoeft te worden: blikgroenten met een blikopener, noten, repen, gedroogd fruit, babyvoeding indien nodig en een bakje voor het huisdier.
Licht en informatie: een zaklamp per persoon, reservebatterijen, een powerbank en een batterij- of opwindradio. Het mobiele netwerk valt uit voordat FM dat doet.
Medicijnen voor een week voor elk vast medicijn in huis, plus een EHBO-kit, een reservebril en kopieën van recepten.
Papieren en geld: kopieën van identiteitsbewijzen, verzekering, eigendomsbewijzen en belangrijke telefoonnummers in een waterdicht hoesje, en contant geld in kleine coupures. Pinapparaten vallen uit met de stroom.
Warmte en hygiëne: een set reservekleding, regenkleding, reddingsdekens, zeep, tandenborstels, toiletpapier, vochtige doekjes, vuilniszakken en maandverband of tampons.
Zet de tas ergens waar u hem binnen een minuut kunt pakken, vertel iedereen in huis waar hij staat en controleer de houdbaarheidsdata en batterijen elk voorjaar en najaar.

Laat het pakket nooit volledig van elektriciteit afhangen. Elk apparaat op stroom heeft een alternatief op batterijen of met een slinger nodig.
Pak het nooit in en vergeet het daarna. Verlopen water smaakt slecht, verlopen medicijnen en lege batterijen laten u juist op het slechtste moment in de steek.
Reken nooit op een auto die u misschien niet kunt bereiken, brandstof die u misschien niet kunt kopen of een lift die niet gaat rijden.

Evacuatie

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Verlaat het gebouw meteen via de dichtstbijzijnde gemarkeerde uitgang en ga naar het verzamelpunt.

Ga zodra het alarm afgaat. Maak niet eerst af waar u mee bezig was.
Neem de dichtstbijzijnde gemarkeerde uitgang. Dat is vaak niet de weg waarlangs u binnenkwam.
Help iedereen die hulp nodig heeft en meld aan een bedrijfshulpverlener wie het gebouw niet kan verlaten.
Sluit deuren en ramen achter u, maar alleen als dat veilig is en maar enkele seconden kost.
Gebruik de trap. Nooit de lift.
Ga naar het verzamelpunt, blijf daar en meld u bij wie de hoofdtelling doet.
Ga om geen enkele reden terug naar binnen, totdat de brandweer of de verantwoordelijke persoon het pand vrijgeeft.

Ga nooit terug voor spullen, een auto of een collega van wie u aanneemt dat hij binnen is. Meld dat aan de hulpverleners.
Parkeer of sta nooit op een plek waar de hulpdiensten naar binnen moeten.
Behandel een oefening nooit als een grap. Uw voeten moeten de weg al kennen.

Veiligheid op het werk

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Stop het werk, maak de omgeving veilig en meld het. Een onveilige klus wordt niet veilig doordat u hem afmaakt.

Lees de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) voor uw functie. Kunt u die niet vinden, vraag er dan naar. Ze moet bestaan en toegankelijk zijn.
Weet wie de opgeleide bedrijfshulpverleners en ontruimingscoördinatoren zijn en waar de EHBO-koffer en de AED liggen.
Gebruik de verstrekte beschermingsmiddelen en meld het als ze beschadigd, zoek of de verkeerde maat zijn.
Meld bijna-ongevallen schriftelijk. Een bijna-ongeval is een gratis les. Anders komt die als ernstig ongeval.
Is het gevaar reëel en direct, stop dan het werk, waarschuw collega's en informeer uw leidinggevende.
Beveilig na elk ongeval de plek, verleen eerste hulp en schrijf op wat er is gebeurd voordat u het vergeet.
Volg de veiligheidstraining die de werkgever verplicht moet aanbieden, in werktijd en zonder kosten voor u.

Omzeil nooit een beveiliging, een vergrendeling of een alarm omdat het de klus vertraagt.
Werk nooit op hoogte, in een besloten ruimte of aan elektrische apparatuur onder spanning zonder de vereiste vergunning en training.
Onderteken nooit een trainingsregistratie voor een training die u niet heeft gevolgd.

Gewapend conflict

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Ga bij het luchtalarm meteen naar de diepste schuilplaats die u kunt bereiken: een kelder, een metrostation, een binnenste kamer zonder ramen.

Leer vandaag nog de waarschuwingssignalen en waar de dichtstbijzijnde schuilplaats is. Houd het noodpakket en documenten klaar bij de deur.
Ga bij het luchtalarm meteen naar beneden: kelder, ondergrondse parkeergarage, metro. Is er geen kelder, ga dan naar een binnenste kamer, gang of badkamer op de laagste verdieping, zonder ramen, met twee muren naar buiten.
Ga in de schuilplaats zitten, weg van de ingang. Houd het noodpakket, water en de radio bij u en blijf tot het sein veilig komt, niet tot het slechts stil lijkt.
Overvalt een aanval u in de open lucht: ga plat liggen in een laagte, greppel of achter een lage muur, mond open, handen over het hoofd, weg van voertuigen en glazen gevels.
Raak nooit onontplofte munitie, achtergelaten wapens of vreemde voorwerpen aan, hoe klein of speelgoedachtig ook. Markeer de plek van een afstand en meld het.
Houd één contactpersoon buiten het gebied aan die iedereen bericht, spreek familieverzamelpunten af en stuur korte berichten. Het netwerk moet het noodverkeer kunnen dragen.
Volg alleen officiële instructies over evacuatieroutes en avondklokken. Draag documenten en medicijnen op het lichaam, niet in een tas die u kunt verliezen.

Film of fotografeer nooit militaire posities, controleposten of verdedigingswerken en deel hun locaties nooit online. Dat brengt u en iedereen in de buurt in gevaar.
Nader nooit restanten van clustermunitie, mijnen of struikeldraad, en laat kinderen nooit spelen in puin of verlaten voertuigen.
Ga nooit bij het raam staan om te kijken. Het glas en de drukgolf komen sneller aan dan het geluid.

Maatschappelijke onrust

Gebruik op eigen risico. Alleen bedoeld voor educatie en onderzoek, niet als medisch advies. Controleer de nummers en regels van het land waar je bent, want ze veranderen. Loop deze kaarten eerst door met een arts of brandveiligheidsdeskundige, voordat je erop vertrouwt.

Doe dit eerst

Vertrek bij de eerste tekenen. Ga zijwaarts uit de bewegingsrichting van de menigte, rustig en dicht langs de gevels.

Volg het lokale nieuws voordat u naar buiten gaat en mijd op gespannen dagen samenscholingen, verkeersknooppunten en symbolische pleinen.
Zit u aan de rand: vertrek meteen, schuin, met de stroom mee en geleidelijk zijwaarts, nooit tegen de stroom in. Loop, ren niet.
Zit u in een dichte menigte: blijf koste wat kost op uw benen, armen omhoog als een bokser om uw borst te beschermen, beweeg mee met de massa en werk naar de rand toe.
Valt u en kunt u niet opstaan, rol dan op uw linkerzij en bescherm hoofd en nek met uw armen. Sta op zodra de druk een moment afneemt.
Traangas: niet wrijven, hard knipperen met de ogen, tegen de wind in en bergopwaarts lopen. Spoel de ogen met water of zoutoplossing vanuit de binnenste ooghoek naar buiten. Contactlenzen zo snel mogelijk uit.
Blijf uit de buurt van politielinies, versperringen en iedereen die dingen gooit. Ga met niemand in discussie en werk kalm mee bij controleposten.
Spreek vooraf een verzamelpunt af met uw groep voor het geval u gescheiden raakt en stuur iemand buiten het gebied een bericht over waar u bent.

Kijk nooit toe vanuit het midden, vanaf viaducten boven de menigte of vanuit uw geparkeerde auto in het pad ervan. Toeschouwers vormen een groot deel van de gewonden.
Raap nooit geworpen voorwerpen of gaspatronen op en film confrontaties nooit van dichtbij. Met een camera wordt u voor beide kanten deelnemer.
Gebruik nooit de metro of onderdoorgangen om een oproerig gebied over te steken. Vastzitten onder de grond met een panikerende menigte is de slechtste positie die er is.